بیماری آلکاپتونوریا
بیماری آلکاپتونوریا
بيماري آلكاپتونوري (ادرار سیاه) يك اختلال نادر متابوليكي با شیوع 1/1000،000 تولد است كه به صورت اتوزومی مغلوب به ارث ميرسد و با علائم هموجنتیسیک اسيدوري( وجود هموجنتیسیک اسید در ادرار)، آرتريت (التهاب مفاصل )، اكرونوزيس (رسوب رنگدانه در بافت پیوندی) مشخص ميگردد. بيماران مبتلا به آلكاپتونوري معمولاً در كودكي و جواني مشکلی ندارند.
بیشتر بيماران ممکن است تا حدود40 سالگي از بيماري خود اطلاعي نداشته باشند،ولي بعد ازآن پيگمانتاسيون صلبیه و يا غضروف گوش شروع به ظاهرشدن مي كند. پيگمانتاسيون ممكن است در دندانها، مخاط دهان، ناخن، يا پوست ظاهرشود. رسوب پيگمان در فضاي مفصلي منجر به استئوآرتريت زودرس دربيماران مي گردد.
درمسير طبيعي،آمينواسيد تيروزين توسط انزیم اسیدهموژنتیسیک اکسیداز به هموجنتیسیک اسيد و سپس مالئيل استواستيك اسيد ونهایتا دی اکسید کربن وآب متابوليزه ميگردد. در آلكاپتونوري اين مسير به دليل فقدان آنزیم هموجنتیسیک اسید اكسيـداز،به طور كامـل صـورت نگـرفته و منجـر به تجمـع هموجنتیسیک اسيد در بدن مي گردد.
علائم بيماري:
هموجنتیسیک اسيدوري( وجود هموجنتیسیک اسید در ادرار):به طورطبیعی اسیدهموژنتیسیک درخون یا ادرار وجودندارد ولي در اين بيماري قسمتي از ماده مزبور در ادرار ترشح شده كه در اثر مجاورت با هوا و اكسيداسيون، سياه رنگ مي شود.به طوري که اکسیداسیون و پلی مریزاسیون این ترکیب در ادرار(کهنه) و درمعرض هوا قرارگرفته ماده ای شببه ملانین وسیاه رنگ را به وجود می آورد که تیرگی ادرار نظیر جوهر(urine as ink)را سبب می گردد
اكرونوزيس (رسوب رنگدانه در بافت پیوندی) : رسوب هموجنتیسیک اسيد در بافت هاي پیوندی بدن منجر به اكرونوزيس مي گردد.به عبارت ديگر َاسید هموژنتیسیک علاوه بر رسوب مستقیم دربافتها با مهار آنزیم لیزیل ئیدروکسیلاز، مهارکننده بیوسنتز کلاژن نیز هست بدین ترتیب که اسیدهموژنتیسیک نگهداری شده دربدن به طورانتخابی به الیاف کلاژن بافت همبند و تاندونها و وترعضلانی وغضروفها متصل شده وآنها را به رنگ آبی مایل به سیاه در می آورد.اوکرونروز اصطلاحی است که تیره شدن بافتهارا توصیف می کند به دلیل تجمع پلیمر سیاه اسیدهموژنتیسیک در غضروف و بافتهای مزانشیمی دیگر میباشد.اوکرونروز در بافتهای مختلف مانند غضروفها(بینی.گوش.دنده.حنجره.نای.مفاصل)و تاندونها و نسوج نرم(گونه.دست.فقرات....)اپیدرم.اندوکارد و انتیمای عروق.کلیه.پروستات.ریه.صلبیه.ملتحمه و قرنیه.پرده صماخ رخ می دهد ولی بیشتر در گوشها.بینی و گونه ها دیده می شود . علائم اصلي بيماري در رابطه با رسوب پيگمان در اعضای گرفتار ميباشد كه مهمترين آنها شامل آرتروپاتي اكرونوتيك، اكـرونـوزيس قـلبـي- عـروقـي، سنـگهـاي كليـوي و پروستات، و اكرونوزيس جلدي و چشمي است .
آرتريت (التهاب مفاصل ):
آرتريت مشکل اصلی بيماران به صورت عدم توانايي و از كارافتادگي است و تقريباً در تمام بيماران با افزايش سن ظاهر ميشود. اولين علايم معمولاً در مفصل ران ، ستون فقرات، زانو، و مفاصلي كه عمده وزن بدن را تحمل ميكنند ديده ميشود.اين بيماري در مردان شديدتر است، اگر چه شيوع آن در هر دو جنس يكسان مي باشد.در يك بررسي كلي بر روي تعدادی بیمار، مشخص شد كه اكثر بيماران بالاي40 سال علايم آرتروپاتي را بهصورت تغييرات دژنراتيو و رسوب پيگمان نشان ميدهند. جدی ترین عارضه اوکرونروز ناشی از رسوب رنگدانه ها درغضروفهای مفصلی می باشد.به دلایل نامشخصی این پیگمانتاسیون موجب می شود که غضروف لغزندگی طبیعی خود را از دست داده شکننده و شیاردار گردد.فرسایش و پاره شدگی این غضروف رشته رشته به درون استخوان زیرین رانده می شود و باعث تشدید بیشتر آسیب می گردد.ستون مهره ای و مخصوصا دیسک بین مهره ای اولین هدف این تهاجم است.اما بعدا مفاصل زانوها شانه ها و لگن ممکن است مبتلا شوند.مفاصل کوچک دستها و پاها معمولا مبتلا نمی شوند با آنکه نقص متابولیکی از هنگام تولد وجود دارد.آسیب مفصلی دژنراتیو به آهستگی به پیش می رود و معمولا با دهه چهارم زندگی از نظر بالینی قابل تشخیص نمی باشد .
آرتریت ناشی از این بیماری خصوصیات بالینی آرتریت روماتیسمی را دارد ولی در پرتونگاری خصوصیت استئوآرتریت را دارا می باشد.تغییرات دژنراتیو و مهره های کمری همراه با کم شدن فضای مفصلی و چسبیدن جسم مهره ها مشخصه بیماری است پاتوژنز تغییرات آرتریتی هنوز مشخص نشده است . آسیب مفصلی دژنراتیو با وجود آنکه تهدیدی جهت ادامه زندگی نیست ناتوانی موجود در اشکال حاد استئوآرتریت افراد مسن می باشد ولی در عارضه آلکاپتونوری این آرنروپاتی در سنین بسیار پایینی رخ می دهد. شايعترين محل آن مفاصل زانو، شانه، و لگن است. رسوب پيگمان در سيستم قلبي- عروقي بيماران بيشتر در اندوكارديوم، دريچههاي قلبي خصوصاً آئورت و ميترال و ديوارة شرايين و وريدها است و در بيماران بالاي 50 سال شيوع تنگي دريچه آئورت افزايش مييابد.رسوب پيگمان در دستگاه ادراري- تناسلي بهطور شايع ديده مي شود و در حدود 60%موارد همراه با سنگ كليه و 100% موارد همراه با سنگ پروستات هستند. گرفتاري چشمي تا 70% موارد در بيماران بهصورت پيگمانتاسيون ديده مي شود و نقص قابل ملاحظه اي ايجاد نمي كند
تاريخچه:
به طور کلي اين نارسايي به بيماري خطرناكي نميانجامد، اما وقتي ادرار در برخورد با هوا قرار ميگيرد، آلكاپتون با اكسيژن واكنش ميدهد كه پيامد آن، تبديل آلكاپتون به فراوردهاي تيره رنگ است و اين فراورده باعث تيره شدن رنگ ادرار ميشود. از اين رو، مردم عادي نوزادني را كه با اين نارسايي به دنيا ميآمدند، انسانهايي سياه بخت و تيره روز ميپنداشتند.
در سال 1898 ميلادي، خانوادهاي به دكتر گرود مراجعه كردند كه ادرار كودكشان پس از برخورد با هوا ، تيره رنگ ميشد ( پوشاك نوزاد در بخش جلو قهوهاي تيره تا سياه ميشد). سه سال بعد، كودك ديگري در همان خانواده به دنيا آمد كه به همين بيماري دچار بود. مشاهد ههاي آغازين آرچيبلد گرود نشان داد، اين بيماري در خانوادهها تكرار ميشود، يعني اگر يكي از خويشاوندان نسبي اين صفت را داشته باشد، احتمال بروز آن در خويشاوندان ديگر نيز هست. اما به طور معمول، والدين كودكان بيمار ، اين صفت را ندارند.
آرچيبلد گرود با پژوهش گستردهاي كه روي اين بيماري انجام داد، به اين نتيجه رسيد كه اين نارسايي، به علت يك عامل ژني نادر (باتوار ث مندلي) رخ ميدهد و ازدواج بستگان درجهي اول، زمينهي بروز اين صفت نهفته و نادر را آماده ميسازد. براي اين پژوهش بود كه نظريهي " يك ژن، يك آنزيم " ، با نام اين پژوهشگر گره خورد.
درمان:
آسکوربیک اسید (ویتامینC) می تواند از رسوب پیگمان های بیماری جلوگیری کند. و مفاصل آسیب دیده می توانند مورد جراحی قرار بگیرند.
سعی ما بر این است که در این وبلاگ از عکسها و مطالب جدید علمی زیست شناسی همراه با سئوالات سالهای مختلف زیست شناسی بپردازیم